Jesteś tutaj

Katechizmy i podręczniki do religii o Matce Bożej

recenzja książki "Katecheza maryjna w polskich podręcznikach do nauczania religii"

Co mówią i jak przedstawiają Maryję polskie katechizmy oraz podręczniki do nauczania religii? Nowa pozycja paulińskiego wydawnictwa z Jasnej Góry odpowie na te i wiele innych pytań.

Naukowa refleksja nad katechezą w Polsce zostaje ubogacona nową pozycją książkową autorstwa paulina - o. Tomasza Góralczyka pt. Katecheza maryjna w polskich podręcznikach do nauczania religii. Publikacja liczy pięćset czterdzieści trzy strony i została wydana staraniem Wydawnictwa Zakonu Paulinów z Jasnej Góry.

Pozycja książkowa o. Tomasza Góralczyka jest jego rozprawą doktorską, pisaną na Uniwersytecie Papieskim Jana Pawła II w Krakowie pod kierunkiem ks. prof. dra hab. Tadeusza Panusia. Treść dysertacji dotyczy teologii, a uszczegóławiając przedmiot badań Autora, odnosi się do jej dziedziny, jaką jest katechetyka. Publikacja składa się z sześciu rozdziałów, które poprzedza Wstęp, a zamyka Zakończenie, Wykaz skrótów oraz Bibliografia.

Dzieło o. Góralczyka otwiera rozdział pt. Z dziejów podręcznika szkolnego (s. 25-84). W tej części publikacji Autor przedstawia historię książki oraz jej rolę służebną, jaką odegrała w edukacji i w nauczaniu religii. Lektura pierwszego rozdziału umożliwia czytelnikowi zapoznanie się także z najważniejszymi katechizmami Kościoła katolickiego do nauczania religii, począwszy od Didaché po dziewiętnastowieczny katechizm Józefa Deharba.

Następny rozdział jest zatytułowany Podręczniki do nauczania religii dla ucznia wydane do roku 1939 (s. 85-172). Podejmuje on cztery zagadnienia szczegółowe: historię systemów i programów nauczania, prezentację dostępnych podręczników katechetycznych, analizę jednostek lekcyjnych przywołujących osobę Maryi oraz nakreślenie obrazu Matki Bożej wyłaniającego się z analizowanych jednostek.

Rozdział trzeci prezentuje Podręczniki do nauczania religii wydane w latach 1945-1971 (s. 173-229). Wśród kwestii szczegółowych Autor podejmuje się w tej części książki omówienia kolejnych programów nauczania religii, jakie obowiązywały w Polsce w analizowanym przedziale czasowym, prezentacji podręczników katechetycznych oraz obrazu Maryi zarysowanego w wybranych jednostkach lekcyjnych.

Kolejna część książki – rozdział czwarty – przedstawia Podręczniki do nauczania religii wydane w latach 1971-2000 (s. 231-298). Także w tym rozdziale o. Góralczyk najpierw prezentuje nowe (posoborowe) programy nauczania katechezy, podręczniki wydane w analizowanym okresie, a następnie przechodzi do omówienia katechez maryjnych i obrazu Maryi, jaki wyłania się z treści jednostek tematycznych.

Przedostatni – piąty – rozdział prezentuje Podręczniki do nauczania religii wydane do roku 2010 (s. 299-406). W tej części książki Autor podejmuje następujące zagadnienia szczegółowe: analizę nowych dokumentów regulujących nauczanie religii w szkole, zapoznanie czytelnika z najbardziej reprezentatywnymi podręcznikami tego okresu oraz przedstawienie jednostek lekcyjnych o tematyce maryjnej i ukazanie zawartego w nich obrazu Matki Bożej.

Tematykę ostatniego – szóstego – rozdziału wyjaśnia sam tytuł: Portret Maryi wyłaniający się z polskich podręczników do nauczania religii (s. 407-497). Autor kreśli w tym rozdziale obraz Maryi „zaproszonej przez Boga”, „Wybranej i obdarowanej”, Maryi widzianej jako „Matkę, Królową i Nauczycielkę”.

Oceniając publikację o. Góralczyka, można stwierdzić, że Autor konsekwentnie według własnych założeń realizuje plan analizy materiału źródłowego (podręczniki dla uczniów, programy nauczania religii oraz katechizmy, które poruszają tematy związane z Maryją, oddawaną Jej czcią oraz duchowością maryjną). Sięga przy tym do bogatej polskojęzycznej literatury przedmiotu oraz literatury pomocniczej. Autor poprawnie formułuje wnioski i czyni to w sposób wyważony. Język prowadzonego wywodu jest czytelny i precyzyjny. Wykonaną przez o. Góralczyka pracę należy ocenić wysoko. Szkoda, że w wydanej książce nie ma streszczenia choćby w jednym języku kongresowym. Także dostrzeżone drobne błędy w wydanej dysertacji (gramatyczne, typograficzno-interpunkcyjne, powtórzenia i opuszczenia) nie wpływają na jej wartość merytoryczną.

 

Publikacja paulina o. Tomasza Góralczyka pt. Katecheza maryjna w polskich podręcznikach do nauczania religii, powinna zainteresować polskich mariologów, badaczy katechezy i teologów duchowości. Być może znajdzie także życzliwych odbiorców wśród obecnych lub przyszłych katechetów.

* * *

 

O. Tomasz Góralczyk OSPPE, Katecheza maryjna w polskich podręcznikach do nauczania religii, Wydawnictwo Zakonu Paulinów PAULINIANUM, Jasna Góra, 2015, ss. 543.