Jesteś tutaj

Jak to ksiądz z rabinem

recenzja książki "Rozum i wiara. Modlitwa. Godność. Solidarność"

Rozum i wiara. Modlitwa. Godność. Solidarność – to dość długi tytuł zapisu rozmowy rabina Abrahama Skórki ze swoim wieloletnim przyjacielem kardynałem Jorge Mario Bergoglio, obecnym papieżem Franciszkiem, oraz z doktorem Marcelo Figueroa z Kościoła prezbiteriańskiego San Andres. Książka, choć nieobszerna, jest bardzo interesująca. A to z kilku powodów.

Po pierwsze ze względu na konstelację rozmówców. Oto rabin rozmawia z katolickim księdzem oraz protestantem-biblistą. Wszyscy trzej poruszają zagadnienia wzajemnych relacji wiary i rozumu, roli modlitwy w życiu każdego człowieka, rozmawiają o godności osoby ludzkiej i o zanikającej w świecie solidarności w codzienności. Początek książki nie przedstawia z pozoru nic zaskakującego, wszyscy rozmówcy mówią o tym samym, że w drodze do Boga należy używać i rozumu, i wiary. Jedno bez drugiego prowadzi do nieszczęść w postaci fanatyzmu lub scjentyzmu. Jednakże, kiedy rabin zaczyna przedstawiać żydowską interpretację Pisma Świętego, powołuje się na Talmud, różnego rodzaju midrasze, czyli opowieści okołobiblijne, które są komentarzem do zrozumienia Biblii, zaczyna robić się ciekawie. Polemika wchodzi na wyższe tory i rozmówcy zaczynają się wzajemnie inspirować, dodawać od siebie, uzupełniając się wzajemnie! I to jest fenomen tej książki, to, co mnie w niej zaskoczyło. Fakt, że mimo różnic w wyznawanej wierze, mówimy nieustannie o tym samym Starym Testamencie, o tych samych prorokach i dochodzimy do podobnych wniosków, które dotyczą życia ze wspólnotą, we wspólnocie oraz przede wszystkim z Bogiem.

Drugi powód wiąże się z pierwszym, a dotyczy innego spojrzenia na Boga. Rabin jest reprezentantem Narodu Wybranego, do którego przedstawicieli Bóg przemawiał w krzewie gorejącym i na Synaju. Jego spojrzenie na Przymierze co prawda jest pozbawione wiary w Jezusa Chrystusa, ale jest mocne, zrównoważone, a swoją mądrością obejmuje wszystkie wieki, od początku świata do dziś. W pewien sposób, czytając wypowiedzi rabina, człowiek zaczyna rozumieć, co miała na myśli pewna nawrócona na katolicyzm Żydówka, kiedy powiedziała, że dzięki pochodzeniu z narodu żydowskiego ona widzi, że Kościół trwa od początku świata, nieprzerwanie, a swoją pełnię zyskuje w Jezusie Chrystusie, Synu Bożym. Przyglądając się bacznie wypowiedziom Abrahama Skórki, człowiek też zaczyna odczuwać tę dziejową „ciągłość” opieki Bożej nad ludzkością.

Niezależnie od wyznawanej wiary ludzie nieustannie borykają się z tymi samymi problemami, z cierpieniem, ze smutkiem, stratą oraz przemijaniem. Zarówno rabin, jak i kardynał Bergoglio i dr Marcelo Figueroa mówią jednym głosem o godności i potrzebie budowania mostów, aby pokonywać wojny czy rozsiewać pokój. Wspólne inicjatywy są jednak możliwe. To doświadczenie wyrasta także na indywidualnych znajomościach, takich jak przyjaźń rabina Skórki z papieżem. Byłem pod wrażeniem, gdy okazało się, że rabin zaprosił kardynała Bergoglio do synagogi, by ten głosił Słowo Boże. Nie ma to związku z prozelityzmem, lecz pokazuje, że mamy wiele wspólnego. I to prowadzi do czwartej przyczyny, dlaczego książka jest interesująca.

Trzej rozmówcy przyznają, iż trzeba mieć odwagę rozmawiać, nie obawiać się utraty wiary czy mieć w sobie chęć nawrócenia kogoś na siłę. Trzeba mieć odwagę prowadzić dialog, a nie zamykać się w swoich pewnikach, przekonaniach. Okazuje się, że katolik (ogólnie) może z korzyścią dla własnej wiary nauczyć się czegoś od rabina i odwrotnie, a oni obaj od protestanta. Takie przedstawienie sprawy nie ma nic wspólnego z rozmywaniem doktryn czy tworzeniem jakieś panteistycznej religii, jest natomiast prostym wyrazem miłości do bliźniego, ponieważ w każdym człowieku mamy widzieć obraz i podobieństwo Boże.

Reasumując, książka jest niezwykle ciekawa i zachęcam do jej lektury. Mimo początkowych trudności, jakie mogą przytrafić się czytającemu, warto przeczytać ją w całości, zastanowić się nad poruszanymi tam kwestiami, a także nad przykładami.

***

J. M. Bergoglio, A. Skórka, M. Figueroa, Rozum i wiara. Modlitwa. Godność. Solidarność, Wydawnictwo M, Kraków 2014.