Jesteś tutaj

Kobieta z Nazaretu

recenzja książki "Maryja. Biografia Matki Bożej" Pawła F. Nowakowskiego

Pytanie o ziemskie koleje losu Maryi stawia sobie również Paweł F. Nowakowski, historyk i teolog z Akademii Ignatianum w Krakowie, w swojej książce Maryja. Biografia Matki Bożej.

Maryja, Matka Syna Bożego, Jezusa Chrystusa, od początku chrześcijaństwa otaczana jest szczególnym kultem, jako Najświętsza, Królowa Nieba i Ziemi, ta, która powiedziała Bogu „tak”, najdoskonalej wypełniając wolę Tego, który Ją stworzył. Maryja była człowiekiem z krwi i kości, żyła w Nazarecie, została poślubiona Józefowi, wraz z nim wychowywała jedynego Syna, przeżyła dramatyczne chwile Jego męki, widziała Jego śmierć na krzyżu, spotkała Go zmartwychwstałego. To wszystko prowadzi do stwierdzenia, że Maryja jest fascynującą postacią, nad której historią do dziś głowią się badacze, mariolodzy oraz katolicy na całym świecie. Pytanie o Jej ziemskie koleje losu stawia sobie również Paweł F. Nowakowski, historyk i teolog z Akademii Ignatianum w Krakowie, w swojej książce Maryja. Biografia Matki Bożej.

Co można powiedzieć o życiu młodej kobiety z Nazaretu, żyjącej na przełomie naszej ery, w świecie targanym niepokojami, gdy Imperium Rzymskie stawało się powoli cesarstwem, zaś poszczególne kraje basenu Morza Śródziemnego były przyłączane jako kolejne prowincje? Faktem jest, że nie dysponujemy wieloma źródłami historycznymi o Maryi, wyjąwszy Nowy Testament, kilka apokryfów oraz pewne pisma żydowskie oraz muzułmańskie. W tej sytuacji, by napisać biografię, można byłoby ograniczyć się do kilku stwierdzeń, które Kościół podaje nam jako dogmaty wiary. Paweł Nowakowski natomiast usiłuje wejść głębiej, wniknąć w życie Maryi, badając Ewangelie oraz pisma apokryficzne, w tym tzw. Protoewangelię Jakuba, z której tradycja chrześcijańska czerpie wiele informacji. Jako historyk patrzy na teksty również z dystansem, jako teolog pragnie odkryć ich wymowę religijną.

Śledząc od początku ziemskie życie Matki, autor stara się pokazać kontekst historyczny, w którym przyszło Jej żyć; kontekst religijny, gdyż przypuszcza się, iż wychowywana była w Świątyni Jerozolimskiej. I już tutaj należy stwierdzić, że „przez całe życie Maryi radość przeplatała się z bólem”. Scena zwiastowania, jakkolwiek piękna, przynieść musiała nazaretance niezrozumienie oraz strach ze strony Jej małżonka, pogardę ludzi dokoła, gdyż św. Łukasz odnotowuje, iż Maryja stała się brzemienna „wpierw nim zamieszkali razem”. Dramat narodzin Jezusa w grocie betlejemskiej miesza się z radością z posiadania dziecka. Hołd uchodzących za nieczystych i moralnie wątpliwych ludzi, jakimi byli pasterze, rodzi kolejne pytania. Gniew Heroda natomiast zmusza do ucieczki do Egiptu. Te wszystkie myśli o bólu prowadzą do kulminacji w postaci wydarzeń na Golgocie i radości zmartwychwstania.

Paweł Nowakowski śledzi bardzo dokładnie krok po kroku życie Maryi, prezentując kontekst społeczny, to, czego wymagano w tamtych czasach od kobiet, stara się nakreślić Jej rolę matki oraz opiekunki. Obraz, jaki wyłania się z dociekań autora, to obraz Matki ściśle zjednoczonej ze swoim Synem, choć nie oznaczało to braku trudności w relacjach z Synem, jak choćby podczas wesela w Kanie Galilejskiej. Jej życie nastawione na całkowite zawierzenie Bogu, czasem nawet bez zrozumienia, jest życiem prowadzonym w ciszy, w skrytości i skromności. Nie zawsze rozumiała Syna, ale zawsze Mu ufała i była Mu wierna.

Autor analizuje fragmenty z Ewangelii, w szczególności omawia różnice i podobieństwa w relacjach poszczególnych synoptyków, wyciąga stąd ciekawe wnioski. Prezentuje również historię zmagań, jakie musieli podjąć Ojcowie i Doktorzy Kościoła na przestrzeni wieków, spierając się o dziewictwo Maryi, o Jej niepokalane poczęcie czy wniebowzięcie. Okazuje się bowiem, że nie można zrozumieć ani bronić bóstwa i człowieczeństwa Jezusa Chrystusa bez zrozumienia doniosłej roli Jego Matki. Paweł Nowakowski, przytaczając naukowe dysputy, posługuje się językiem niezwykle zrozumiałym, z lekkością pisze o kolejnych sporach teologicznych prowadzonych na synodach, soborach powszechnych czy w korespondencji między patriarchami różnych ośrodków chrześcijańskich (np. między Aleksandrią a Antiochią). Prawdy wiary, szczególnie te uroczyście ogłoszone w XIX i XX wieku, autor przybliża w sposób prosty, mimo wagi problemu. Stawia czoła trudnościom, na jakie napotyka badacz, natrafiając na milczenie Ewangelii dotyczące dziewictwa Maryi po narodzinach Jezusa, kontrowersje związane z faktem, czy Pan Jezus posiadał braci i siostry, co mogłoby sugerować, iż Maryja bądź Józef jako wdowiec mieli jeszcze inne dzieci.