Jesteś tutaj

Po prostu Jezus

Wyjątkowa książka, która mówi o tajemnicy życia wyjątkowej osoby. To książka dla szukających inspiracji do osobistej refleksji i tych, którzy sami pragną odczytywać karty Ewangelii we własnym doświadczeniu wiary.

Dowiedzieć się, kim był Jezus Chrystus, to pragnienie wielu ludzi, zarówno wierzących, jak i poszukujących doświadczenia wiary. Świadectwa pisane (Ewangelie) i historyczne pomniki kultury materialnej (np. budowle) czasów Jezusa z Nazaretu są źródłami poznania Jego samego, epoki, pełnionej misji. Miejsca, w których żył Jezus Chrystus – jak i cała Ziemia Święta – ciągle inspirują różne osoby do szukania odpowiedzi na wskazane powyżej pytanie.

Nie inaczej było z  amerykańskim jezuitą – ks. Jamesem Martinem, autorem książki pt. Jezus. Publikacja jest bowiem owocem pielgrzymowania Autora do Ziemi Świętej, które zmieniło Jego życie (zob. s. 28), odbytych studiów oraz – co ważne – modlitwy. Polscy czytelnicy znają ks. Martina z takich pozycji książkowych jak: Moje życie ze świętymi; Między niebem a radością. Humor i śmiech sednem życia duchowego; Jezuicki przewodnik po prawie wszystkim. Jest doświadczonym kierownikiem duchowym, dziennikarzem i pisarzem. Prezentowana pozycja ukazała się rok temu w angielskojęzycznym oryginale – Jesus. A pilgrimage, zaś przekładu na język polski dokonali Krzysztof Jasiński i Anna Wawrzyniak. Książkę liczącą 553 stron wydało poznańskie Wydawnictwo Święty Wojciech.

Centralną część publikacji tworzą rozdziały w liczbie dwudziestu pięciu, które charakteryzuje (prawie zawsze) ta sama wewnętrzna struktura. Przeplatają się w nich: relacja z pielgrzymiego szlaku, wstęp do tematyki rozdziału, komentarz do analizowanego z życia Jezusa wydarzenia, wypowiedzianych słów lub miejsca, gdzie uczył lub czynił znaki, nawiązanie do osobistych przeżyć i doświadczeń Autora oraz fragment Ewangelii. Całość poprzedzają opinie na temat książki, strona z dedykacją ks. Martina dla zmarłego w 2014 r. jezuity, ks. Daniela J. Harringtona - znawcy Nowego Testamentu (s. 5), trzy mapy - Palestyny, Galilei i Jerozolimy za czasów Jezusa (s. 6-7), Spis treści (s. 9-11) i Wstęp (s. 13-28). Zwieńczeniem prezentowanej pozycji książkowej są: Przypisy (s. 509-540), Bibliografia (s. 541-547), Podziękowania (s. 549-551) oraz strona redakcyjna (s. 553).

W swoim dziele ks. James prezentuje życie Jezusa od narodzin aż po śmierć i zmartwychwstanie, zatrzymując się w ważnych miejscach Ziemi Świętej. Rozdziały są zatem spotkaniem czytelnika z jakąś miejscowością biblijną, w której był i działał Jezus. Betlejem, Nazaret, Jordan, Galilea, Genezaret, Kafarnaum, Geraza, Tabgha, Betesda, Jerycho, Betania, Jerozolima, Getsemani, Golgota, Emaus, Tyberiada – to tytuły niektórych partii publikacji, które wiążą się ze znanymi z nowotestamentalnych opisów nazwami miast i miejscowości. W książce są też rozdziały, które dotyczą konkretnych wydarzeń z życia Jezusa: Tak (rozdział 2) – do zwiastowania Maryi i poczęcia Bożego Syna, Odrzucenie (rozdział 6) – do niegościnnego przyjęcia Jezusa w rodzinnym Nazarecie, Natychmiast (rozdział 8) – do uzdrowienia opętanego w Kafarnaum. Rozdział 10 pt. Szczęśliwi opisuje nauczanie Jezusa zawarte w Błogosławieństwach, Przypowieści (rozdział 12) – to próba odczytania nauki Chrystusa zawartej w Jego niektórych przypowieściach, Burze (rozdział 13) – nawiązuje do opisu burzy, którą uciszył Jezus nad Jeziorem Galilejskim, oraz sceny, w której kroczył On po wodzie. Rozdział 22 – Zmartwychwstał – mówi o największej tajemnicy wiary – fakcie powstania z martwych Jezusa. Ostatni rozdział Amen – jest osobistym świadectwem Autora, który dzieli się doświadczaniem Boga w pielgrzymowaniu po ojczystej ziemi Jezusa. W tej części ks. Martin zawarł również szczere pragnienie skierowane do czytelnika: Najbardziej pragnąłbym, abyś poznał Jezusa (s. 505).

Lektura książki ujawnia wysoki poziom pracy metodologicznej Autora, który precyzyjnie oddziela teorie naukowe, teksty źródłowe od własnych myśli oraz interpretacji. Dobrze, że czytelnik znajdzie w publikacji kilka map, które ułatwiają symboliczne poruszanie się po terenach, gdzie żył Jezus. Dla zainteresowanych Autor podaje bogaty spis bibliograficzny liczący ponad sto pozycji. Za plus należy przyjąć rozwiązanie polegające na umieszczeniu wszystkich przypisów (a jest ich w sumie 555) w końcowej części książki. Nie obciążają one tekstu głównego. Choć dzieło ks. Martina jest obszerne (liczy przeszło 500 stron), to jednak całość czyta się z dużym zainteresowaniem. Także estetyka polskiego wydania – sztywna okładka, prostota strony tytułowej, zdjęcia na wyklejkach – jest zadowalająca.

Za niewielkie przeoczenie wydawcy polskiego przekładu książki można uznać: zero dodane w numeracji stron (od 13 do 99), kilka błędów literowych (s. 67, 228, 286, 338, 386, 550) i interpunkcyjnych w tekście głównym (s. 372), w przypisach (s. 514, 515, 535) oraz spisie bibliograficznym (s. 541, 542, 543, 544), niezręczności językowe (użycie niewłaściwej formy słowa ciesielka, w książce jest ciesiółka – zob. s. 102, przestawienia literowe – s. 238, 346), niekonsekwencję w pisowni niektórych słów greckich - prōtotokos (s. 70) innym razem prototokos (s. 101) oraz krabattos (s. 210, 312) i krabbatos (s. 211) i nazw własnych – np. Wadi Qelt (s. 324), potem Wadi Quilt (s. 325), jak również błędy typograficzne: brak spacji między wyrazami (s. 168), powtórzenie (s. 221) i nieuzasadnione dzielenie słów (s. 316). Szkoda, że książka nie zawiera żadnych fotografii opisywanych miejsc (zapewne stało się to ze względów ekonomicznych). Czytelnikowi polskiemu pozostaje zatem sięgnąć do różnych publikacji o Ziemi Świętej, aby relacje Autora połączyć z materiałem fotograficznym (nota bene to ciekawe doświadczenie, na które sobie pozwoliłem podczas lektury). Wskazane niedociągnięcia nie wpływają oczywiście na wartość merytoryczną pracy ks. Jamesa Martina, która – choć nie jest dziełem ściśle naukowym – zasługuje na uznanie i wysoką ocenę.

Na początku recenzji napisałem: wyjątkowa książka. Dlaczego? Ponieważ nie jest to kolejny podręcznik historii ani egzegezy Nowego Testamentu, choć wiele jest tu odniesień do historii i interpretacji Ewangelii. Nie jest to również przewodnik po Ziemi Świętej, jakich wiele można spotkać na rynku księgarskim, choć czytelnik znajdzie wiele opisów miejsc, po których mógł stąpać sam Jezus. Wyjątkowość tej książki polega na połączeniu w integralną, logiczną całość kilku płaszczyzn: osobistej – wyrażającej się w przeżyciu dwutygodniowej pielgrzymki do Ziemi Świętej, własnym doświadczeniu duchowym Autora opisywanym na wielu stronicach, w tym modlitwy i rozważań rekolekcyjnych, czy też czerpaniu z własnego życia; następnie płaszczyzny naukowej – która wspiera pierwszą – sięgając do źródeł (Ewangelie) oraz opracowań badaczy (biblistów, egzegetów, teologów, historyków, archeologów), takiej miary jak choćby R.E. Brown, D.J. Harrington, W. Barclay, L. Bock Darrell, H. Daniel-Rops, J. Murphy-O’Connor, J. Ratzinger. Nie można pominąć także innej płaszczyzny – społecznej lub wspólnototwórczej w powstawaniu dzieła ks. Martina. Jest ono bowiem owocem współpracy Autora z wieloma osobami (jest o nich mowa w ostatniej części książki pt. Podziękowania): przełożonymi zgromadzenia, współbraćmi, przyjaciółmi, ludźmi nauki reprezentującymi różne dziedziny wiedzy. To dowód nie tylko troski o rzetelność, ale i pokory Autora, który potrafi prosić o rady, słuchać opinii innych oraz owocnie współdziałać z ludźmi. Książka jest dlatego wyjątkowa, bowiem od jej początku do ostatniego zdania świadczy, kim jest dla ks. Martina Jezus Chrystus, ale nie ten historyczny. To Jezus, którego Autor sam spotkał, poznał i pokochał. Książka ta jest lekturą wyjątkową, bo mówi o wierze ks. Jamesa Martina. Należy mieć nadzieję – i oby się tak stało – że wszystkim czytelnikom prezentowanej pozycji pomoże uwierzyć w Syna Bożego, Pana i Zbawiciela świata, którego imię brzmi tak prosto, jak tytuł polskiego wydania książki: Jezus.

Dla kogo jest ta publikacja? Z całą pewnością dla czytelników wytrwałych i ambitnych, którzy nie boją się dociekań ks. Martina, analiz greckich słówek czy odwołań do różnych interpretacji uczonych. To książka dla szukających inspiracji do osobistej refleksji i tych, którzy sami pragną odczytywać karty Ewangelii we własnym doświadczeniu wiary (w tym celu na końcu rozdziałów są wybrane fragmenty tekstów). Publikacja ks. Martina jest dla tych, którzy chcą wejść w tajemnicę życia Jezusa, aby samemu nią żyć. Dodatkiem do tych odpowiedzi niech będą słowa Autora: Książka ta przeznaczona jest dla każdego – zarówno dla osoby, która dopiero zaczyna myśleć o Jezusie, jak i dla kogoś, kto czuje, że jest dobrze zorientowany w temacie. Nadaje się dla ludzi obdarzonych głęboką wiarą oraz dla niewierzących, którzy pragną dowiedzieć się o Jezusie więcej (s. 27). Życzę zatem miłej i owocnej lektury.

* * *

Ks. James Martin SJ, Jezus, tłum. K. Jasiński, A. Wawrzyniak, Wydawnictwo Święty Wojciech, Poznań 2015, ss. 553.