Jesteś tutaj

Kwartalnik „Homo Dei” 1/2015

Autor: 
Homo Dei

Między innymi o celibacie i wadach głównych w najnowszym numerze kwartalnika "Homo Dei". Ponadto refleksje na tematy duszpasterskie oraz myśli do homilii.

Weszliśmy w kolejny nowy rok. Nikt nie wie, jaki będzie, co wydarzy się w tygodniach i miesiącach, które są przed nami. Można ewentualnie wybiegać myślą do przodu, trochę spekulować na podstawie tego, jakie wydarzenia miały miejsce w ubiegłym roku; wydarzenia, które mogą skutkować w roku 2015. Zapewne w centrum zainteresowania mediów kościelnych, a być może i niektórych świeckich, będzie dalszy ciąg dyskusji na temat rodziny. Relacje z synodu, zwłaszcza w prasie świeckiej, pokazały jednak, że dobro małżeństwa i rodziny są przez wielu rozumiane zupełnie inaczej, niż to widzi Kościół. Wielu liczyło na to, że synod stanie się przełomem albo nawet wyłomem w dotychczasowej nauce Kościoła na temat rodziny. Niemal codziennie można było natknąć się na teksty sugerujące, że głównym problemem dzisiejszej rodziny i małżeństwa nie jest wzrost liczby rozwodów i aborcji, lecz kwestia związków homoseksualnych albo udzielania komunii świętej osobom żyjącym w związkach niesakramentalnych. Nie lekceważąc obu tych spraw, biskupi na szczęście położyli nacisk na co innego, i można ufać, że w roku 2015 na kolejnym spotkaniu wypracują jeszcze lepszy dokument, który stanie się inspiracją do gorliwszej troski duszpasterskiej wobec rodzin i małżeństw. A jest ona konieczna, tym bardziej że, jak podkreśla Mary Eberstadt w książce Jak Zachód utracił Boga, jedną z przyczyn upadku wiary w krajach zachodniej Europy był właśnie kryzys rodziny. Autorka wskazuje, że nie tylko upadek religijności pogłębia kryzys rodziny, ale i odwrotnie: zbyt mała troska o rodziny osłabia chrześcijaństwo.

Może antidotum na to byłoby lepsze przeżywanie wolnego czasu. Kiedyś dniem wolnym była tylko niedziela. Teraz doszła wolna sobota, a coraz częściej już w połowie piątku wiele osób wyjeżdża na długi weekend. Czy jednak znaczy to, że rodzina ma więcej czasu dla siebie? Okazuje się, że nie zawsze, a już na pewno nie zawsze jest to czas na pogłębienie więzi z Bogiem. Wykładowca liturgiki na Uniwersytecie w Würzburgu Guido Fuchs od lat śledzi napięcia powstałe na styku liturgii i codzienności, tego, co przejęliśmy z przeszłości, i zjawisk przyniesionych przez czasy współczesne Do tych napięć należy przeżywanie wolnego czasu, w tym coraz dłuższego weekendu. Dla wielu rodzin jest to poważne wyzwanie, jak po chrześcijańsku przeżywać nie tylko niedzielę czy szerzej weekend, ale w ogóle czas wolny – tak, by rodzina nie tylko dobrze wypoczęła, ale po powrocie do domu z weekendowego wypoczynku żyła bardziej w duchu wiary (zob. G. Fuchs, Weekend a liturgia. Między kościelną tradycją a współczesnym przeżywaniem czasu, Kraków 2014).

Przed nami nowy rok 2015. Z pewnością wielu z nas poczyniło na ten nadchodzący czas jakieś postanowienia – może jedno lub kilka poważnych, może kilkanaście drobnych. Każdy dzień, który będzie nam dane przeżyć, to czas – od rana do wieczora – kiedy trzeba będzie mądrze wybierać. Możliwości wyboru zawsze jest wiele, i od każdego z nas zależy, czy u schyłku dnia będzie miał czyste sumienie, czy też następnego będzie musiał coś zmienić. Ten czas przed nami można opisać w optyce walki między dobrem a złem. W pewnej znanej bajce życie przedstawia się jako walkę dwóch wilków, które żyją w każdym człowieku. Stworzenia te, silne, dynamiczne, nieustannie walczą z sobą. Jeden z nich żywi się tym, co dobre i piękne: życzliwością, miłością, przyjaźnią, prawdą, a drugi tym, co ciemne: złością, agresją, zazdrością, nienawiścią. Który z nich zwycięży? Ten, którego będziemy lepiej dokarmiali. Życzymy zatem wszystkim naszym drogim Czytelnikom, by w rozpoczętym nowym roku lepiej dokarmiali tego dobrego wilka…

Piotr Koźlak CSsR
Redaktor naczelny

Artykuły i wywiady

Ks. Janusz Królikowski, Nowe wady główne (cz. I)
Znanych jest siedem katechizmowych grzechów (wad) głównych. Okazuje się jednak, że niektóre zjawiska obecnych czasów mogą nosić znamiona „nowych wad głównych”, ponieważ, zwłaszcza tam, gdzie nie jest zachowana właściwa miara (to ważne dawniej pojęcie etyczne, dziś niestety niemal zapomniane, dla Autora jest nadal aktualne), potrafią one zrujnować życie. Artykuł stanowi wprowadzenie do próby opisu m.in. konsumizmu, konformizmu, bezwstydności, seksomanii, socjopatii, negacji i pustki.

Magdalena Kudełka-Lwowska, Celibat – charyzmat i zadanie

O celibacie dyskutuje się od momentu przyjęcia go jako obowiązującego dla prezbiterów Kościoła katolickiego. Wydaje się jednak, że w czasach współczesnych nasiliły się wątpliwości, czy podtrzymanie tej dyscypliny jest konieczne; znamienne zresztą, że głosy negatywne częściej pochodzą z kręgów luźno związanych z Kościołem… Jako koronny argument przeciw celibatowi przywołuje się wykroczenia księży w szeroko rozumianej dziedzinie seksualnej, pomija się natomiast milczeniem wiele pozytywnych wartości bezżeństwa. Stara się je ukazać Autorka prezentowanego artykułu.

Sławomir Zatwardnicki, Miłość nie jest kochana – wiara i rozum nie są miłowane
W życiu człowieka ważne i konieczne jest posługiwanie się rozumem, a gdy ktoś przyjmuje istnienie Boga, podstawowym argumentem w wyborach moralnych jest dla niego wiara. Najlepiej zatem byłoby umiejętnie łączyć je ze sobą, a nie rozdzielać czy tym bardziej je sobie przeciwstawiać. Kościół w swej nauce podkreśla wagę zarówno rozumu, jak i wiary, jednak nie na zasadzie jakiejś „środkowej drogi” między nimi – jak podkreśla Autor – lecz „wąskiej ścieżki”, na której należy zarówno wierzyć, jak i używać rozumu „na sto procent”.

Ks. Krzysztof Nykiel, Sakrament pokuty: wskazania dotyczące różnych aspektów posługi spowiednika (cz. II)
Ta część artykułu na temat sakramentu pokuty dotyczy w pierwszej kolejności osoby sprawującej ten sakrament, czyli kapłana. Autor omawia nie tylko zwyczajną drogę otrzymania i utraty upoważnienia do spowiadania, ale zwraca uwagę na tzw. przypadki szczególne, w których upoważnienie jest udzielane z mocy samego prawa. Natomiast w końcowej części przedstawia obowiązki penitenta i omawia niezwykle istotną sprawę, jaką jest tajemnica spowiedzi.

Ewa Anna Piasta, Człowiek i jego twórczość
Bóg jest nie tylko „Stwórcą”, ale także „Twórcą”, a człowiek, stworzony na Jego obraz i podobieństwo, partycypuje w Bożej twórczości. Najczęściej twórczość utożsamiamy z tworzeniem dzieł sztuki, muzyki czy literatury. Słusznie, ale wyraża się ona także w kształtowaniu duchowego wymiaru człowieka. Nie da się tego wymierzyć, jednak tak rozumiana twórczość ma fundamentalne znaczenie dla jakości człowieczeństwa. Najlepszym tego przykładem są ludzie, których w Kościele nazywamy świętymi.

Józef Augustyn SJ, Kapłańskie świadectwo wiary w duszpasterstwie
Jak Jezus niczego nie głosił sam od siebie, lecz całe Jego działanie brało początek ze zjednoczenia z Ojcem, tak też podobnie powinno być w życiu kapłana. Wszystko, co mówi on i robi dla wiernych, musi wynikać z więzi z Bogiem. Beze Mnie nic nie możecie uczynić – przestrzegał Jezus apostołów. Kapłan nigdy nie występuje jako „osoba prywatna”. Zawsze jest świadkiem Boga, i jeśli cokolwiek może mieć do zaproponowania wiernym, to przede wszystkim podzielenie się z nimi swoim doświadczeniem Boga.

Vox episcoporum

Przestać być synem, a zacząć być ojcem
Rozmowa z ks. bpem Romanem Pindlem, ordynariuszem diecezji bielsko-żywieckiej
Ostatnie dwie dekady to wyraźny kryzys zainteresowania młodych ludzi wstępowaniem do seminariów duchownych. Jednak od pewnego czasu tendencja ta ulega powolnej zmianie, nastąpiło bowiem lekkie ożywienie i ostatnio stosunkowo dużo młodych wybiera drogę życia kapłańskiego i zakonnego. Można i trzeba pytać o przyczyny kryzysu, ale przełożeni w seminariach zadają sobie także inne pytania, np. na ile zmieniła się jakość życia duchowego młodego człowieka, który dzisiaj pragnie zostać księdzem. Jakie znajdujemy zasadnicze różnice, porównując młodych ludzi decydujących się na życie kapłańskie z tymi sprzed dekady czy dwóch?

Wychować „nowego człowieka”, Rozmowa z ks. Franciszkiem Chowańcem
Choć w dzisiejszych czasach Ruch Światło-Życie nie cieszy się już tak wielką popularnością, jak to było w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych ubiegłego wieku, to cały czas znajdują się w Polsce i poza jej granicami osoby, które chcą kształtować swoje życie wiary na podstawie zasad ruchu założonego przez sługę Bożego ks. Franciszka Blachnickiego. Rozmowa z ks. F. Chowańcem, jednym z najbardziej zasłużonych moderatorów tego ruchu, przenosi nas w czasy, które ukazują wiarę i dynamizm młodzieży oraz gorliwość kapłanów zaangażowanych w Ruch Światło-Życie.

4. Zagadnienia duszpasterskie

W nurcie nauczania współczesnego Kościoła
Kazimierz Fryzeł CSsR, Krótka prezentacja wybranych dokumentów Magisterium i wypowiedzi papieża od 1 lipca do 30 września 2014 roku

W trosce o kapłańską dojrzałość
Ks. Dariusz Bartoszewicz, Jak być posłusznym słowu Bożemu?

Jak nie mówić i jak mówić o...
Ks. Henryk Małecki, ...o inkwizycji

Inicjatywy duszpasterskie
Ks. Piotr Marek SAC, Wspólnota „Sam nie znaczy samotny”

Sprawozdania
Ks. Grzegorz Zembroń MS, VIII Międzynarodowe Saletyńskie Sympozjum Interdyscyplinarne na temat „Ojcostwo Boga” Kraków, 9 października 2014 roku

Kino z duszą
Marek Kotyński CSsR, Słuszna rzecz

5. Oczami świeckich

Pół żartem, całkiem serio
Sławomir Zatwardnicki, Bo mi się wątróbka przysmaży

Z bocznej nawy
Ewa Czaczkowska, Gra o przyszłość

Poza entropią
Grzegorz Górny, Prorok z Wilna

Ambona polityczna
Bogumił Łoziński, Niejednoznaczny gender

6. Pomoce homiletyczne

Myśli do homilii na niedziele i święta (kwiecień – czerwiec 2015 roku)

Dla dorosłych
Bohdan Dutko MS, Grzegorz Lachowicz CSsR, ks. Tadeusz Piwowarski, Tomasz Tlałka OSPPE, ks. Zbigniew Załęcki

Dla młodzieży
Ireneusz Byczkiewicz CSsR, Piotr Koźlak CSsR, Maciej Kucharzyk MS,Mariusz Simonicz CSsR, Krzysztof Stankowski CSsR

Dla dzieci
Andrzej Ziółkowski CM

7. Recenzje i informacje

Michał Chaberek OP, Tomasz Rowiński, Stworzenie czy ewolucja? Dylemat katolika (rec. Sławomir Zatwardnicki)

Polskie drogi nowej ewangelizacji, red. ks. Kazimierz Święs i ks. Dariusz Lipiec (rec. Marek Marczewski)

Janusz Mariański, Praktyki religijne w Polsce w procesie przemian. Studium socjologiczne (rec. Marek Marczewski)

M. Nowicka, M. Nowicki, Upili się młodym winem. Początki Odnowy w Duchu Świętym w Polsce (1975–1979) (rec. Sławomir Zatwardnicki)

O. Mirosław Chmielewski CSsR, Katechetyczno-homiletyczna działalność o. Henryka Pagiewskiego (1930–2000) (rec. ks. Jan Twardy)

Informacja o wybranych publikacjach książkowych (oprac. Janusz Serafin CSsR)