Jesteś tutaj

Nowość w dziale hagiografii

Wydawnictwo M proponuje nam nowe wydanie Księgi świętych, poszerzone oraz poprawione, pewnego rodzaju leksykonu czy raczej zbioru historii życia ok. 100 świętych i błogosławionych Kościoła, którzy w intencji autora – Grzegorza Polaka – mogą się stać wspaniałymi wzorami do naśladowania. Książkę wziąłem do ręki z wielkim zaciekawieniem i zabrałem się do lektury.

Ogrom ilustracji, zdjęć oraz reprodukcji fresków i innych dzieł sztuki sakralnej związanych z życiem świętych można przeczuć, patrząc na grzbiet, gdzie strony aż biją kolorowymi marginesami. Układ książki jest dosyć przejrzysty – ot, alfabetycznie ułożono żywoty świętych. Na szerokich marginesach, oprócz tekstu głównego, znajduje się mnóstwo dodatkowych informacji o świętych, o cudach z ich życia, o innych świętych, których drogi skrzyżowały się ze sobą, czy ważnych osobistościach świata polityki i władcach, którzy zetknęli się ze wybrańcami Boga.

Mimo całego przepychu, mam jednak mieszane uczucia co do zawartości merytorycznej książki. Z jednej strony Księga świętych ma przybliżać czytelnikowi sylwetki poszczególnych osób wyniesionych do chwały ołtarzy. Znajdziemy zatem opisy życia wielu świętych z Polski, w tym dwóch niedawno ogłoszonych błogosławionymi: ks. Jerzego Popiełuszki oraz Jana Pawła II. Prócz tego możemy poczytać m.in. o patronach Europy: św. Benedykcie oraz św. Brygidzie, o męczennikach, o wyznawcach i wojownikach za wiarę. Z drugiej strony żywoty świętych sprawiają wrażenie nieuporządkowanych, jakby powycinanych z innych książek, styl i język zmienia się od świętego do świętego, raz autor używa języka potocznego, raz archaizuje, używając bez żadnego wyjaśnienia trudnych pojęć z zakresu terminologii kościelnej, bądź używa danego słowa, zaś dopiero pod koniec historii pojawia się nawias dotyczący etymologii wyrazu i jego znaczenie. Niektóre rysy postaci są lekko zniekształcone poprzez zbyt duże przykładanie uwagi do nieznaczących epizodów z życia świętych. Tak jest np. przy opisie osoby ojca Pio, gdzie autor wiele miejsca poświęca relacjom mnicha z kobietami, rozdmuchując przy tym wiele nieprawdziwych plotek, puentując niewłaściwie problemy świętego z Inkwizycją, który „(...) stosując niekonwencjonalne metody (...) pracy z kobietami, (...) kręcił bicz na swoją głowę”. Czasem „cudowność” życia zmienia się w tych relacjach w „cudaczność”, co widać w życiorysie św. Jana Bosko lub św. Hildegardy z Bingen. W opisy życia synów i córek Kościoła wdziera się niekiedy pewien chaos. Autor przytacza najpierw fakty późniejsze, nawet w formie ciekawostki, by później powrócić do wydarzeń wcześniejszych, przez co można się nieco zagubić w gąszczu informacji, podawanych notabene bez dat (np. u św. Filipa Neri).

Mimo tylu uwag jedno jest pewne, opisani święci na pewno fascynują samego autora, gdyż stara się ich przedstawić jako ludzi z pasją, radosnych, wierzących i idących na przekór światu z wielką ufnością do Boga. Zachęcałbym do naniesienia poprawek, w szczególności do wyeliminowania chaosu, ujednolicenia stylu, przeredagowania niektórych not biograficznych, dzięki czemu żywoty świętych będzie się znacznie łatwiej czytało, do umieszczenia wskazówek, do czego odnoszą się przypisy na marginesach.

***

Grzegorz Polak, Księga Świętych, Wydawnictwo M, Kraków 2013.